Bạn đã quen với nhà sàn gỗ, nhà trình tường, nhà gạch. Còn nhà sàn xây bằng đá thì sao? Chỉ cách thác Bản Giốc vài cây số, có một ngôi làng người Tày mà từ móng, chân cột, đường đi đến hàng rào đều làm bằng đá. Đó là làng đá cổ Khuổi Ky, nơi nhiều người ghé sau khi ngắm thác để tìm một nhịp sống chậm hơn. Bài viết này giúp bạn biết làng đá Khuổi Ky ở đâu, vì sao người Tày dựng nhà bằng đá, đi lại thế nào, ở homestay nào và cần lưu ý gì để chuyến đi vừa đẹp vừa tôn trọng người dân.
Làng Đá Khuổi Ky Ở Đâu?
Vị Trí Và Đơn Vị Hành Chính
Làng đá Khuổi Ky nằm trong xã Đàm Thủy, trên tỉnh lộ 206 dẫn tới động Ngườm Ngao, thuộc quần thể du lịch thác Bản Giốc. Làng nằm giữa thác Bản Giốc và động Ngườm Ngao, cách thác khoảng 2 – 3 km tùy nguồn đo.
Trước đây làng thuộc xã Đàm Thủy, huyện Trùng Khánh. Sau đợt sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025, Cao Bằng bỏ cấp huyện; theo Nghị quyết 1657/NQ-UBTVQH15, các xã Chí Viễn, Đàm Thủy và Phong Châu hợp thành xã mới vẫn mang tên xã Đàm Thủy. Vì vậy địa chỉ “xã Đàm Thủy” vẫn đúng khi bạn tra bản đồ.
Cách Đi Từ Thành Phố Cao Bằng
Từ thành phố Cao Bằng đến xã Đàm Thủy khoảng 85 km, đi qua đèo Mã Phục và đèo Khau Liêu tới Trùng Khánh rồi đi tiếp theo tỉnh lộ 206. Làng cách trung tâm Trùng Khánh cũ khoảng 26 km, mất 35 – 45 phút bằng phương tiện cá nhân.
- Xe máy: thuê khoảng 100.000 – 150.000 đồng/ngày tại thành phố Cao Bằng (mức tham khảo). Đường đèo nhiều cua, cần tay lái vững.
- Ô tô, xe hợp đồng: phù hợp gia đình, nhóm bạn.
- Từ thác Bản Giốc: chỉ vài phút đi xe theo tỉnh lộ 206 về hướng động Ngườm Ngao, thấy biển chỉ dẫn ở gần cuối đường.
- Đi tour: hướng dẫn viên lo đường đi và thuyết minh, phù hợp nếu bạn đi lần đầu.
Cao Bằng chưa có sân bay dân dụng đón khách thường xuyên, nên khách từ xa thường bay tới Hà Nội rồi đi tiếp bằng đường bộ.
Giới Thiệu Về Làng Đá Cổ Khuổi Ky
Khuổi Ky Nghĩa Là Gì?
Trong tiếng Tày, “Khuổi Ky” có nghĩa là dòng suối nhỏ, chỉ con suối chảy ngay trước cửa làng. Sau lưng làng là vách núi đá vôi, nên ngôi làng có thế “tựa sơn hướng thủy”: lưng tựa núi, mặt hướng ra nước.
Lịch Sử Hơn 400 Năm Của Làng Đá
Nhiều nguồn cho biết làng hình thành trong khoảng năm 1594 – 1677, giai đoạn nhà Mạc rút lên Cao Bằng sau khi mất Thăng Long. Có ý kiến cho rằng thời đó người ta dựng nhà bằng đá để vừa bền vững vừa có thể phòng thủ, giống một “pháo đài” nhỏ. Đây là giả thuyết, chưa có tư liệu sử học khẳng định, nên bạn có thể kể lại như “có ý kiến cho rằng”.
Một số mốc đáng nhớ:
- Năm 2008: làng được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là “Làng văn hóa truyền thống tiêu biểu của dân tộc ít người”.
- Từ năm 2016: nhờ được đầu tư, người dân học cách làm du lịch cộng đồng.
- Hiện nay: khoảng 14 hộ gia đình tham gia đón khách (số hộ sinh sống trong làng được ghi 14 – 16 hộ tùy nguồn).
Tục Thờ Thần Đá Của Người Tày
Việc dựng nhà bằng đá bắt nguồn từ tín ngưỡng thờ thần đá của người Tày: đá được coi là vị thần bảo vệ cuộc sống yên bình. Theo cách nghĩ của họ, đá là khởi nguồn của sự sống: con người sinh ra từ đá và khi mất sẽ hóa thành đá. Vì thế, cộng đồng Tày ở Cao Bằng có những ngày nhất định để cúng tạ ơn thần đá.
Nhờ tục thờ này, đá ở Khuổi Ky không chỉ là vật liệu mà còn là thứ thiêng. Đây cũng là lý do ngôi làng khác hẳn nhiều bản làng quanh vùng.
Kiến Trúc Làng Đá Khuổi Ky Có Gì Độc Đáo?
Thế Đất Tựa Sơn Hướng Thủy
Làng rộng khoảng 10.000 m² (khoảng 1 ha), phần còn lại là đất canh tác. Các nếp nhà quây quần cạnh nhau, đều tựa lưng vào vách núi đá vôi và hướng mặt ra dòng suối Khuổi Ky. Cách bố trí này vừa che gió, vừa thuận nguồn nước.
Nhà Sàn Đá Của Người Tày
Điểm làm nên tên tuổi của Khuổi Ky là 14 ngôi nhà sàn đá. Mỗi nhà thường cao khoảng 5 – 7 m, gồm hai tầng và ba gian chính, ngăn bằng khung ván gỗ.
- Móng và chân tảng: dùng đá hộc làm móng, đá tảng gia công làm chân tảng kê cột để chống sụt lún.
- Khung nhà: hệ cột và kèo bằng gỗ chịu lực dựng trên nền đá.
- Mái: lợp ngói âm dương, nên nhà mát về mùa hè, ấm về mùa đông.
- Gầm sàn và sàn chính: xưa gầm sàn nuôi gia súc, chứa nông cụ; nay nhiều nhà dọn sạch, láng xi măng làm nơi sinh hoạt chung. Tầng sàn chính là nơi thờ tự, bếp lửa và phòng ngủ.
- Thời gian xây: chuẩn bị vật liệu mất vài năm, dựng xong một ngôi nhà thường mất 2 – 3 năm.
Đường Lát Đá Và Hàng Rào Đá Xếp Khô
Đường nội bản được lát bằng đá hộc phẳng phiu, đi bộ rất êm chân. Giữa các nhà là hàng rào đá xếp chồng công phu, không dùng gạch, không dùng chất kết dính mà vẫn đứng vững nhiều năm.
Đá Trong Đời Sống Hằng Ngày
Đá ở Khuổi Ky có mặt ở khắp nơi: cối xay, bếp lò, hàng rào, đập nước, bậc thềm. Nhìn kỹ, bạn sẽ thấy gần như mọi vật dụng quen thuộc đều có dấu tay người Tày chạm vào đá.
Trải Nghiệm Tại Làng Đá Khuổi Ky
Dạo Làng Bằng Chân Hoặc Xe Đạp
Cách dễ nhất để cảm nhận làng là đi bộ hoặc đạp xe chậm dọc đường lát đá, dừng lại ngắm từng ngôi nhà, vách núi và dòng suối. Làng nhỏ, đi hết một vòng không mất nhiều thời gian, nhưng càng đi chậm càng thấy nhiều chi tiết.
Lội Suối, Bắt Cá Và Đi Bè Tre
Suối Khuổi Ky nước trong, mát. Bạn có thể lội suối, thử bắt cá hoặc đi bè tre trên dòng nước xanh. Nếu định xuống nước, hãy mang quần áo thay và dép đi suối.
Thuê Trang Phục Người Tày Chụp Ảnh
Du khách có thể thuê trang phục truyền thống của người Tày để chụp ảnh bên những ngôi nhà đá. Giá thuê và quy định có thể khác nhau theo từng hộ, nên bạn hỏi trước khi chọn.
Nghe Hát Then, Đàn Tính Và Múa Sạp
Tại các hộ làm du lịch cộng đồng, du khách có thể nghe hát then, đàn tính và xem múa sạp. Đây là những nét văn hóa đặc trưng của người Tày, thường được biểu diễn khi có khách hoặc dịp lễ hội.
Cùng Người Dân Làm Việc Nhà Nông
Một số hộ mở trải nghiệm đời sống thường ngày như đi nương, nhặt củi, câu cá suối. Đây là cách hiểu cuộc sống bản địa mà tham quan ngắn không thấy được.
Homestay Tại Làng Đá Khuổi Ky
Ngủ lại một đêm là cách tốt nhất để thấy làng lúc sớm tinh mơ và lúc chiều muộn, khi khách tham quan đã về hết. Một số homestay được nhắc đến nhiều trong các bài giới thiệu:
- Khuổi Ky Eco Homestay.
- Homestay A Sỹ – Food & Coffee.
- Tày’s Homestay (Tày’s Home).
- Yến Nhi Bản Giốc Homestay.
Theo một cẩm nang du lịch, giá phòng khoảng 150.000 – 400.000 đồng/đêm, bữa ăn khoảng 50.000 – 200.000 đồng/bữa. Mức này chỉ để tham khảo; bạn nên liên hệ trước để đặt chỗ, nhất là dịp lễ và mùa hoa.
Ăn Gì Ở Làng Đá Khuổi Ky?
Nhiều homestay nấu bữa theo kiểu gia đình người Tày. Bạn có thể thử:
- Thịt lợn quay lá mắc mật: da giòn, thịt thơm mùi lá mắc mật.
- Vịt quay Trùng Khánh: món đặc sản quen thuộc của vùng.
- Lạp sườn gác bếp, thịt trâu gác bếp: thơm khói, dai ngọt.
- Thịt lợn chua: vị chua dễ ăn.
- Cá suối chiên giòn, cá suối nướng: món tươi, hợp ăn bên suối.
- Xôi ngũ sắc, bánh coóng phù: món bánh, xôi dân dã.
- Rau dạ hiến, rau rừng: tùy mùa.
- Bánh khảo, bánh chè lam: làm quà mang về.
Thời Điểm Đẹp Nhất Để Đi Làng Đá Khuổi Ky
- Tháng 9 – 10: trời mát, dễ chịu, ít mưa, thích hợp tham quan.
- Tháng 11 đến tháng 1 năm sau: mùa khô, ban ngày dễ đi, buổi tối khá lạnh.
- Tháng 1 – 3: hoa xuân nở, lễ hội đầu năm của vùng.
- Tháng 6 – 8: mùa mưa, đường và bờ suối trơn, nên cân nhắc hoặc đi sát dự báo.
Nếu đi vào mùa đông, hãy mang áo ấm vì Trùng Khánh lạnh về đêm.
Chi Phí Dự Kiến Cho Chuyến Đi Làng Đá Khuổi Ky
Mức chi dưới đây là số tham khảo, bạn nên xác nhận khi đặt:
- Thuê xe máy: khoảng 100.000 – 150.000 đồng/ngày.
- Homestay: khoảng 150.000 – 400.000 đồng/đêm.
- Ăn uống: khoảng 50.000 – 200.000 đồng/bữa.
- Chuyến 2 ngày 1 đêm: ước tính khoảng 1 – 1,5 triệu đồng/người, chưa gồm vé máy bay hay xe tới Cao Bằng.
Làng chưa có thông tin chính thức về vé vào cổng, nên bạn hỏi trực tiếp chủ homestay hoặc người dân. Một số hoạt động như thuê trang phục, đi bè tre có thể tính phí riêng.
Kinh Nghiệm Và Lưu Ý Khi Đi Làng Đá Khuổi Ky
- Đây là nơi người dân đang sống: không tự ý vào nhà, không leo lên hàng rào đá, và xin phép trước khi chụp ảnh người dân.
- Giữ yên tĩnh: không chạy nhảy, cười nói ồn ào làm ảnh hưởng tới không gian của làng.
- Không xả rác: làng nhỏ, rác ảnh hưởng rõ rệt đến suối và nguồn nước.
- Đi giày thể thao hoặc dép bám tốt: đường đá có chỗ trơn, nhất là sau mưa.
- Mang đồ thay nếu định xuống suối.
- Mang thuốc chống côn trùng, kem chống nắng và thuốc cá nhân.
- Đến sớm hoặc ở lại qua đêm: ánh sáng buổi sáng và chiều rất đẹp để chụp ảnh nhà đá
Kết Hợp Tham Quan Làng Đá Khuổi Ky Với Điểm Nào?
Làng đá Khuổi Ky nằm giữa trung tâm cụm du lịch Đàm Thủy, nên chỉ cần thêm vài giờ là bạn ghép được nhiều điểm nổi tiếng mà không phải đi vòng. Dưới đây là năm điểm đáng ghé nhất, sắp xếp từ gần đến xa.
Thác Bản Giốc
Thác Bản Giốc chỉ cách làng khoảng 2 – 3 km, đi xe vài phút theo tỉnh lộ 206. Thác đổ thành nhiều tầng trên dòng Quây Sơn, là ranh giới tự nhiên giữa Việt Nam và Trung Quốc, và là điểm đến nổi tiếng nhất của Cao Bằng. Nhiều đoàn xếp lịch ngắm thác buổi sáng, về làng đá buổi chiều khi nắng dịu và ánh sáng chiếu nghiêng rất hợp để chụp nhà đá.
Động Ngườm Ngao
Động Ngườm Ngao nằm cùng tuyến tỉnh lộ 206 với làng, nên gần như đi đường nào cũng gặp. Hang dài 2.144 m, có ba cửa chính và khu thạch nhũ nổi tiếng với đài sen úp ngược, cột đá cô đơn và ruộng bậc thang trong lòng núi. Nếu làng cho bạn thấy đá được người Tày dựng thành nhà, thì hang cho bạn thấy đá do thiên nhiên tạo thành.
Chùa Phật Tích Trúc Lâm Bản Giốc
Chùa nằm cách thác Bản Giốc khoảng 500 m, có thể đi bộ từ thác. Ngôi chùa dựa lưng vào núi, nhìn ra thung lũng ruộng lúa và làng bản, có cổng Tam Quan, ban thờ Phật và tượng La Hán theo kiến trúc truyền thống Việt Nam. Sau khi dạo làng đá và ngắm thác, đây là chỗ yên tĩnh để nghỉ chân. Bạn nên ăn mặc kín đáo và giữ yên lặng khi vào khu thờ.
Sông Quây Sơn
Quây Sơn bắt nguồn từ Quảng Tây (Trung Quốc) rồi chảy vào Trùng Khánh, nước xanh ngọc bích, uốn lượn giữa ruộng và núi đá. Hai bên bờ có nhiều homestay nhìn ra sông, nên nếu bạn muốn ở lại qua đêm sau khi thăm làng, đây là lựa chọn dễ chịu. Bạn có thể ngắm bình minh, hoàng hôn, chèo kayak hoặc SUP trên mặt nước phẳng lặng. Buổi sớm thường yên tĩnh và đẹp nhất.
Thác Cò Là
Thác Cò Là thuộc khu vực xã Chí Viễn cũ, nay nằm trong xã Đàm Thủy mới sau sáp nhập, cũng do sông Quây Sơn tạo nên. Thác chia thành ba tầng, cao hơn 30 m nhưng độ dốc thấp nên nước chảy êm như dòng suối đổ từ trên cao. Nước trong xanh, thích hợp tắm suối và đi bộ nhẹ nhàng. So với Bản Giốc hùng vĩ, Cò Là dịu và ít khách hơn, rất hợp nếu bạn muốn một buổi chiều thư thả.
Nếu đi từ thành phố Cao Bằng ra, bạn sẽ qua đèo Mã Phục, cung đèo 7 tầng nên dừng chân trước khi vào cụm Đàm Thủy.
Đi Làng Đá Cổ Khuổi Ky Cùng Tour Nam Thiên Travel
Có những ngôi làng chỉ cần đứng trước là muốn hỏi: vì sao người ta xây cả nhà bằng đá? Câu trả lời nằm trong tín ngưỡng thờ thần đá và những năm tháng nhà Mạc lên Cao Bằng, thứ mà đi một mình rất dễ bỏ lỡ. Với tour Hà Giang Cao Bằng Lạng Sơn 5 ngày 4 đêm của Nam Thiên Travel, hướng dẫn viên đi cùng đoàn, kể lại câu chuyện của từng ngôi nhà đá để bạn nhìn làng bằng đôi mắt khác. Ngày thứ tư của hành trình, đoàn qua đèo Mã Phục, vào động Ngườm Ngao, dạo làng đá cổ Khuổi Ky rồi tới thác Bản Giốc. Một ngày có đủ đèo, hang, làng cổ và thác nước, đúng nhịp của một chuyến Cao Bằng đáng nhớ.
Liên hệ đặt tour ngay:
- Hotline: (028) 7300 7901 – 0974243404 – 0938020104
- Website: namthientravel.com.vn
- Địa chỉ: Số 20 Đông Hưng Thuận 03, P. Đông Hưng Thuận, TP. HCM
Câu Hỏi Thường Gặp Về Làng Đá Khuổi Ky
Làng Đá Khuổi Ky Ở Đâu?
Làng nằm ở xã Đàm Thủy, tỉnh Cao Bằng, trên tỉnh lộ 206, cách thác Bản Giốc khoảng 2 – 3 km và cách thành phố Cao Bằng khoảng 85 km.
Làng Đá Khuổi Ky Bao Nhiêu Năm Tuổi?
Hơn 400 năm. Làng hình thành khoảng năm 1594 – 1677, giai đoạn nhà Mạc rút lên Cao Bằng.
Vì Sao Người Tày Xây Nhà Bằng Đá?
Vì tục thờ thần đá. Người Tày coi đá là khởi nguồn của sự sống và là thần bảo vệ cuộc sống yên bình. Có ý kiến còn cho rằng nhà đá từng có vai trò phòng thủ, nhưng đây chưa phải kết luận lịch sử.
Làng Khuổi Ky Có Bao Nhiêu Nhà Đá?
Có 14 ngôi nhà sàn đá. Số hộ dân sinh sống được ghi khoảng 14 – 16 hộ tùy nguồn.
Khuổi Ky Nghĩa Là Gì?
Trong tiếng Tày, Khuổi Ky nghĩa là dòng suối nhỏ, chỉ con suối chảy trước làng.
Làng Đá Khuổi Ky Có Mất Vé Không?
Các nguồn không ghi mức vé vào làng thống nhất. Bạn nên hỏi trực tiếp chủ homestay hoặc người dân; một số hoạt động như thuê trang phục, đi bè tre có thể tính phí riêng.
Làng đá cổ Khuổi Ky Cao Bằng không phải điểm đến cần nhiều thời gian, nhưng để lại ấn tượng khá sâu: 14 ngôi nhà sàn đá, hàng rào xếp khô, con đường lát đá và tín ngưỡng thờ thần đá của người Tày. Hãy đến với tâm thế của một người khách, đi chậm, hỏi han, xin phép và ở lại một đêm nếu có thể. Để chuyến đi trọn vẹn, bạn nên ghép làng với thác Bản Giốc, động Ngườm Ngao và đèo Mã Phục trong du lịch Cao Bằng. Nếu cần người đồng hành, Nam Thiên Travel luôn sẵn sàng tư vấn chuyến đi phù hợp cho nhóm của bạn.
