Có những con đèo chỉ để đi qua, và có những con đèo khiến bạn phải dừng xe. Đèo Mã Phục thuộc nhóm thứ hai. Con đèo uốn mình qua 7 tầng dốc, giữa hai khối đá vôi dựng đứng nhìn nhau như hai con ngựa đang quỳ, và đi kèm là một truyền thuyết gắn với vị thủ lĩnh Nùng Trí Cao. Bài viết này giúp bạn biết đèo Mã Phục ở đâu, dài bao nhiêu km, vì sao có tên ấy, nên đến mùa nào và ghé thêm gì trên đường.
Đèo Mã Phục Ở Đâu?
Vị Trí Của Đèo Mã Phục
Đèo Mã Phục nằm trên quốc lộ 3, tuyến đường nối thành phố Cao Bằng với vùng Trà Lĩnh – Trùng Khánh. Đèo thuộc xóm Cao Xuyên và là ranh giới giữa hai vùng Hòa An và Trà Lĩnh theo cách gọi cũ. Từ trung tâm thành phố Cao Bằng, quãng đường tới chân đèo khoảng 22 km, đi xe khoảng 30 phút. Trên đỉnh đèo là ngã ba Cốc Phát, nơi bắt đầu đường tỉnh 205 đi cửa khẩu Trà Lĩnh.
Đèo Mã Phục Quốc Toản Trà Lĩnh Thuộc Đơn Vị Hành Chính Nào Hiện Nay?
Nhiều bài cũ ghi “đèo Mã Phục, xã Quốc Toản, huyện Trà Lĩnh”. Sau đợt sắp xếp đơn vị hành chính năm 2025, tỉnh Cao Bằng bỏ cấp huyện và thành lập 56 xã, phường. Theo Nghị quyết 1657/NQ-UBTVQH15:
- Thị trấn Trà Lĩnh, xã Cao Chương và xã Quốc Toản hợp thành xã Trà Lĩnh.
- Xã Quang Trung, xã Ngũ Lão và xã Nguyễn Huệ hợp thành xã Nguyễn Huệ.
Vì vậy, đèo Mã Phục hiện nằm ở vùng giáp ranh giữa xã Trà Lĩnh và xã Nguyễn Huệ. Khi tìm đường, bạn vẫn có thể gõ “đèo Mã Phục” hoặc “Quốc Toản” trên bản đồ vì nhiều bản đồ chưa cập nhật tên mới.
Cách Đi Từ Thành Phố Cao Bằng
- Xe máy: lựa chọn của nhiều bạn trẻ. Từ thành phố Cao Bằng, bạn đi theo quốc lộ 3 hướng Trà Lĩnh, khoảng 30 phút là tới chân đèo.
- Ô tô, xe hợp đồng, xe khách: phù hợp gia đình và nhóm bạn. Cung đèo nhiều khúc quanh nên tài xế quen đường sẽ yên tâm hơn.
- Đi tour: đèo Mã Phục thường nằm trong hành trình Cao Bằng, trên đường từ thành phố tới thác Bản Giốc.
Cao Bằng chưa có sân bay dân dụng đón khách thường xuyên, nên khách từ xa thường bay tới Hà Nội rồi đi tiếp bằng đường bộ.
Đèo Mã Phục Dài Bao Nhiêu Km?
Đèo Mã Phục dài khoảng 3,5 – 4 km, cao khoảng 620 – 700 m so với mực nước biển. Đèo có 7 tầng dốc uốn lượn nối tiếp nhau, nên còn được gọi là đèo 7 tầng.
Các nguồn đưa ra số liệu hơi khác nhau: Cổng thông tin Du lịch (TITC) và Lao Động ghi 3,5 km, Traveloka ghi khoảng 4 km. Về độ cao, TITC ghi khoảng 700 m, còn Wikipedia ghi 620 m. Cách đo điểm đầu và điểm cuối khác nhau là nguyên nhân chính, nên bài này dùng khoảng giá trị thay vì một con số duy nhất.
Điều bạn cần nhớ: đây là đoạn ngắn nhưng liên tục cua gắt, một bên là vách đá, một bên là vực sâu hoặc khe núi hẹp. Vì thế đèo Mã Phục luôn được xếp vào nhóm cung đường hiểm trở của Việt Nam.
Vì Sao Gọi Là Đèo Mã Phục?
“Mã Phục” nghĩa là ngựa quỳ (hoặc ngựa phục). Cái tên có hai lớp nghĩa: một từ hình dáng núi, một từ truyền thuyết.
Hai Khối Đá Như Hai Con Ngựa Quỳ
Ở đoạn lên đèo, hai bên đường có hai khối đá vôi dựng thành, hướng mặt về nhau tựa như hai con ngựa đang phủ phục. Từ hình ảnh này, người dân đặt tên cho con đèo. Đây là cách giải thích phổ biến nhất mà bạn sẽ nghe từ người địa phương và hướng dẫn viên.
Truyền Thuyết Nùng Trí Cao Và Con Ngựa Khuỵu Chân
Chuyện kể rằng vào giữa thế kỷ XI, thủ lĩnh người Tày Nùng Trí Cao lãnh đạo người dân chống lại sự xâm lấn của quân nhà Tống ở phía Bắc. Trong một lần tuần tra biên giới trở về, đến địa phận xã Quốc Toản ngày nay, ông gặp con đèo cao, quanh co, dốc đứng chắn ngang. Con ngựa của ông khuỵu chân, không thể đi tiếp. Từ đó con đèo mang tên Mã Phục, còn dãy núi gần đó mang tên Án Lại.
Một dị bản khác kể rằng sau khi bị truy đuổi và bị thương, cả người lẫn ngựa gục xuống tại đèo. Dù theo dị bản nào, hình ảnh con ngựa quỳ gối trước núi cao vẫn là điểm chung.
Truyền Thuyết Và Sự Thật Lịch Sử
Nùng Trí Cao là nhân vật lịch sử có thật, nhưng chuyện ngựa khuỵu chân tại đèo là truyền thuyết dân gian, chưa có tài liệu sử học xác nhận chính xác địa điểm. Khi kể lại cho người khác, bạn nên nói rõ đây là “chuyện xưa kể rằng”. Cách nói này vừa trung thực vừa giúp câu chuyện thêm sức hút.
Điểm Di Sản Địa Chất Của Công Viên Non Nước Cao Bằng
Đèo Mã Phục không chỉ đẹp mà còn có giá trị địa chất. Non Nước Cao Bằng được UNESCO công nhận là Công viên địa chất toàn cầu năm 2018, và đèo Mã Phục là một điểm di sản địa chất của công viên này.
Điểm khiến các nhà địa chất chú ý là ở chỗ tiếp xúc với đá vôi có loại đá màu xanh đen hình cầu, gọi là “bazan cầu gối”. Theo tài liệu giới thiệu, khu vực này cách đây khoảng 260 triệu năm có núi lửa hoạt động ngầm dưới biển. Dung nham phun trong nước biển nguội đột ngột, tạo thành các khối tròn xếp chồng lên nhau như những chiếc gối. Kích cỡ và màu sắc các khối thay đổi theo độ axit của dung nham.
Nếu bạn dừng xe quan sát kỹ, những khối đá tròn này nằm ngay ven đường, rất dễ nhận ra khi được hướng dẫn.
Đèo Mã Phục Đẹp Nhất Vào Mùa Nào?
Cao Bằng có mùa mưa kéo dài từ tháng 4 đến tháng 9 và mùa khô từ tháng 10 đến tháng 3 năm sau. Mỗi mùa, đèo Mã Phục có một vẻ riêng:
- Cuối thu, đầu đông (khoảng tháng 10 – 12): những vạt hoa tam giác mạch tím hồng bên sườn núi, có thêm hoa dã quỳ vàng. Đây là mùa đông khách nhất, thời tiết khô và đường dễ đi.
- Đầu xuân: hoa mận, hoa lê, hoa mơ nở dọc các bản làng dưới chân đèo.
- Giữa xuân: màu xanh trải dài trên những cánh đồng ngô, đồng lúa.
- Mùa mưa: núi rừng xanh đậm, thác đầy nước nhưng đường trơn, nguy cơ sạt lở nên cần cẩn thận hơn.
Nếu bạn ưu tiên đi xe máy và chụp ảnh, tháng 10 – 12 là lựa chọn dễ chịu nhất.
Chợ Phiên Trên Đỉnh Đèo Mã Phục
Điều làm đèo Mã Phục khác với nhiều cung đèo khác là nơi đây từ bao đời nay luôn là chỗ giao thương của đồng bào Tày, Nùng, Dao. Vào các ngày mùng 3, 8, 13, 18, 23 và 28 hằng tháng, người từ các bản xa vượt núi, gánh hàng lên đỉnh đèo họp chợ.
Hàng ở chợ rất đa dạng:
- Thịt bò, thịt trâu gác bếp. Theo TITC, thịt bò là đặc sản được khách chọn làm quà nhiều nhất ở đây.
- Hạt dẻ Trùng Khánh.
- Dao, cuốc, xẻng từ làng rèn Phúc Sen.
- Đồ thổ cẩm, gia vị, các món ăn địa phương.
Nếu muốn thấy chợ phiên đông đúc, hãy tính lịch đến đúng các ngày trên. Đến sớm buổi sáng để chợ còn đủ hàng và ánh sáng chụp ảnh đẹp.
Kinh Nghiệm Chinh Phục Đèo Mã Phục
- Dành 30 – 60 phút: đủ để lái qua 7 tầng dốc, dừng ngắm cảnh và xuống chợ nếu đúng phiên.
- Dừng ở chỗ an toàn: cung đèo hẹp và nhiều cua gấp, chỉ dừng chụp ảnh ở những đoạn có chỗ đỗ. Không dừng giữa cua.
- Đi xe máy cần tay lái vững: nên kiểm tra phanh, lốp, đèn trước khi đi, đặc biệt vào mùa mưa.
- Mang áo khoác: trên đỉnh gió lạnh, sáng sớm và chiều muộn nhiệt độ giảm nhiều.
- Tránh đi buổi tối: tầm nhìn kém, đường ít đèn.
- Mang tiền lẻ: để mua đặc sản ở chợ phiên và quán ven đường.
- Thuê xe có tài xế quen đường: nếu bạn chưa quen đèo dốc.
Ăn Gì, Mua Gì Khi Qua Đèo Mã Phục?
Bạn có thể kết hợp ăn uống ở thành phố Cao Bằng hoặc ghé các quán ven quốc lộ:
- Vịt quay 7 vị: da giòn, thịt đậm đà, món gần như bắt buộc khi tới Cao Bằng.
- Thịt lợn chua, lạp xưởng xông khói: vị lạ, hợp ăn kèm cơm hoặc làm quà.
- Bánh trứng kiến, bánh khảo, bánh chè lam: quà ngọt dễ mang về.
- Hạt dẻ Trùng Khánh: mua ở chợ phiên hoặc dọc đường đi Trùng Khánh.
- Rau dạ hiến: loại rau rừng đặc trưng của vùng núi Đông Bắc.
Gợi Ý Lịch Trình Qua Đèo Mã Phục Trong Ngày
- Sáng sớm, rời thành phố Cao Bằng theo quốc lộ 3.
- Dừng đèo Mã Phục, ngắm hai khối đá “ngựa quỳ” và các khối bazan cầu gối. Nếu trùng ngày phiên thì ghé chợ trên đỉnh.
- Đi tiếp tới Trùng Khánh, thăm động Ngườm Ngao.
- Chiều tới thác Bản Giốc, đón hoàng hôn.
- Tối nghỉ lại Trùng Khánh hoặc quay lại thành phố Cao Bằng.
Điểm Tham Quan Gần Đèo Mã Phục
Đèo Mã Phục nằm trên trục đường đi Trùng Khánh, nên bạn có thể ghép thêm vài điểm nổi tiếng của Cao Bằng thành một ngày trọn vẹn.
Thác Bản Giốc
Thác Bản Giốc nằm ở xã Đàm Thủy, Trùng Khánh, trên dòng sông Quây Sơn, giữa biên giới Việt – Trung. Thác đổ xuống thành nhiều tầng như những bậc thang, nhìn từ xa giống một dải lụa trắng giữa núi rừng và là một trong những thác nước xuyên biên giới lớn nhất thế giới. Thác đẹp nhất vào mùa nước đầy, khoảng cuối hè đầu thu.
Động Ngườm Ngao
Động Ngườm Ngao nằm ở xã Đàm Thủy, Trùng Khánh, gần thác Bản Giốc nên rất thuận đường ghép chung một buổi. Bên trong động rộng, có hệ thạch nhũ mọc từ trên xuống và từ dưới lên, kích thước lớn nhỏ đan xen, dưới ánh đèn trông như một mê cung huyền ảo. Lối đi trong động khá trơn và thoáng mát quanh năm, bạn nên mang giày bám tốt và áo khoác mỏng.
Hồ Thang Hen Và Núi Mắt Thần
Hồ Thang Hen thuộc địa bàn Trà Lĩnh, là cụm khoảng 36 hồ lớn nhỏ nằm giữa núi rừng, mặt nước xanh thẫm phản chiếu vách đá. Bạn có thể đi thuyền từ hồ này sang hồ khác. Trong cụm hồ có núi Mắt Thần (còn gọi là núi Thủng) với lỗ thủng xuyên qua núi, cao khoảng 50 m so với mặt hồ. Buổi sớm, khi nắng xuyên qua “con mắt”, cảnh tượng rất đẹp.
Khu Di Tích Pác Bó
Khu di tích Pác Bó nằm ở huyện Hà Quảng cũ, nơi Nguyễn Ái Quốc ở và làm việc sau khi trở về nước năm 1941. Điểm nhấn gồm suối Lê Nin, núi Các Mác và hang Cốc Bó. Pác Bó nằm theo hướng khác với đèo Mã Phục nên thường được xếp vào một ngày riêng trong hành trình.
Sách Bên Kia Đèo Mã Phục
“Bên kia đèo Mã Phục” là tập hồi ức về tuổi thơ nơi núi rừng Cao Bằng của nhà báo Nguyễn Như Mai, do Nhà xuất bản Kim Đồng phát hành. Cuốn sách không phải cẩm nang du lịch, nhưng giúp bạn hình dung đời sống người dân quanh con đèo, từ bản làng, phiên chợ đến những mùa trên núi. Nếu thích đọc trước chuyến đi, đây là lựa chọn nhẹ nhàng để cảm nhận Cao Bằng sâu hơn.
Đi Đèo Mã Phục Cùng Tour Hà Giang Cao Bằng 5 Ngày 4 Đêm Tại Nam Thiên Travel
Cung đèo 7 tầng đẹp nhất khi bạn được ngồi yên trên xe, ngắm núi và nghe người kể chuyện, thay vì phải căng mắt nhìn từng khúc cua. Với tour Hà Giang Cao Bằng Lạng Sơn 5 ngày 4 đêm của Nam Thiên Travel, tài xế bản địa lo tay lái, còn hướng dẫn viên kể lại truyền thuyết Nùng Trí Cao ngay tại điểm dừng. Ngày thứ tư của hành trình, đoàn qua đèo Mã Phục, ghé động Ngườm Ngao, làng đá cổ Khuổi Ky rồi tới thác Bản Giốc. Trước đó, ngày thứ ba, bạn đã đến khu di tích Pác Bó, nên chỉ trong hai ngày có thể chạm vào hầu hết những cái tên nổi tiếng nhất của Cao Bằng.
Liên hệ đặt tour ngay:
- Hotline: (028) 7300 7901 – 0974243404 – 0938020104
- Website: namthientravel.com.vn
- Địa chỉ: Số 20 Đông Hưng Thuận 03, P. Đông Hưng Thuận, TP. HCM
Câu Hỏi Thường Gặp Về Đèo Mã Phục
Đèo Mã Phục Ở Đâu?
Đèo Mã Phục nằm trên quốc lộ 3, ở ranh giới xã Trà Lĩnh và xã Nguyễn Huệ, tỉnh Cao Bằng, cách thành phố Cao Bằng khoảng 22 km. Nhiều tài liệu cũ ghi là xã Quốc Toản, huyện Trà Lĩnh.
Đèo Mã Phục Dài Bao Nhiêu Km?
Khoảng 3,5 – 4 km, tùy nguồn đo, gồm 7 tầng dốc uốn lượn.
Đèo Mã Phục Cao Bao Nhiêu Mét?
Khoảng 620 – 700 m so với mực nước biển. Các nguồn ghi số liệu hơi khác nhau.
Vì Sao Gọi Là Đèo Mã Phục?
“Mã Phục” nghĩa là ngựa quỳ. Tên gọi bắt nguồn từ hai khối đá vôi dựng đứng hai bên đường như hai con ngựa phủ phục, và từ truyền thuyết con ngựa của Nùng Trí Cao khuỵu chân tại đây.
Truyền Thuyết Đèo Mã Phục Là Gì?
Chuyện xưa kể rằng vào giữa thế kỷ XI, Nùng Trí Cao trên đường tuần tra biên giới trở về thì gặp con đèo cao, dốc đứng. Ngựa của ông khuỵu chân không đi tiếp được, từ đó có tên Mã Phục. Đây là truyền thuyết dân gian, có nhiều dị bản.
Từ Thành Phố Cao Bằng Đến Đèo Mã Phục Mất Bao Lâu?
Khoảng 30 phút đi xe, quãng đường khoảng 22 km theo quốc lộ 3.
Nên Đi Đèo Mã Phục Vào Tháng Nào?
Mùa khô từ tháng 10 đến tháng 3 năm sau là thuận lợi nhất. Tháng 10 – 12 có hoa tam giác mạch, dã quỳ; đầu xuân có hoa mận, lê, mơ.
Chợ Phiên Đèo Mã Phục Họp Vào Những Ngày Nào?
Vào các ngày mùng 3, 8, 13, 18, 23 và 28 hằng tháng, họp trên đỉnh đèo.
Đèo Mã Phục Cao Bằng chỉ dài khoảng 3,5 – 4 km nhưng gói đủ ba lớp giá trị: cung đường 7 tầng hiểm trở, truyền thuyết về con ngựa quỳ của Nùng Trí Cao và di sản địa chất bazan cầu gối được UNESCO ghi nhận. Thêm chợ phiên đông vui, vạt tam giác mạch cuối năm, đây là điểm dừng chân khó bỏ qua trên đường từ thành phố Cao Bằng đi Trùng Khánh. Để lịch trình trọn vẹn, bạn nên kết hợp đèo Mã Phục với thác Bản Giốc, động Ngườm Ngao và Pác Bó trong du lịch Cao Bằng. Nếu muốn có người đồng hành, Nam Thiên Travel luôn sẵn sàng tư vấn chuyến đi phù hợp cho bạn.
